Jugenstil – Art Nouveau glaskunst

Aan het einde van de 19e en in het begin van de 20e eeuw hebben zich in onze Westerse maatschappij grondige veranderingen voorgedaan die voor een belangrijk deel het aanzien van de 20e eeuw hebben bepaald. Zo waren er de uitvindingen, de industriële groei, de nieuw gestichte staten, de koloniën, de archeologie en de studie van uitheemse culturen. Deze maatschappelijke veranderingen zorgden voor een nieuwe mentaliteit: Esprit Nouveau, een nieuwe geest (titel van een tijdschrift van onder andere Le Corbusier). De beweging duurde slechts vijftien jaar maar veel van hun opvattingen zijn ingebed in de avant-garde bewegingen die volgden.
Vanaf het begin ontwikkelden zich twee strekkingen: een meer lyrische, barokke strekking (naar Horta) en een meer vormelijk, geometrische strekking (naar van de Velde, De Glasgow Four en Josef Hoffmann). Karakteristiek motief in de Art Nouveau is een vloeiende plantachtige vorm van het soort die het eerst gezien werden in Engelse boekillustraties en Frans keramisch werk van de 1870s en 1880.

Wil Tiemes: Waarom mijn favorieten?

Er is zoveel moois ontworpen en gemaakt toen. Een van mijn favoriete kunstenaars is Émile Gallé, Frans glasmaker en meubelontwerper (1846 – 1904). Hij ontwierp meubels waaronder de ‘libelle-tafel’ ter illustratie van zijn streven om in de taal van het woud laten zeggen door wie en hoe het is gemaakt. Gallé’s meubels moesten, net als zijn glaswerk, ‘sprekende objecten’ worden. Kunstzinnige vormgeving: vloeiende lijnen in zulk mooi materiaal als glas en hout.

Een andere favoriet is Louis Comfort Tiffany (1848-1933). Hij maakte prachtige vazen en lampen van Favrile glas. Ze doen soms denken aan Perzische glazen flessen, aan oudromeins glaswerk of ook aan glaswerk dat eeuwenlang in de grond gelegen heeft. Tiffany’s eigen vormenvindingrijkheid voegt een geheel eigen nieuwe dimensie toe, een eigenaardige vervreemding een bizarre extravagantie.

Een andere specialiteit van de Firma Tiffany waren elektrische lampen met bloemvormige schermen van gekleurd glasmozaïek. bovendien maakten ze tegels van glas, kleurige glasvensters, en zelfs meubels, behang en stof. Na de dood van zijn vader in 1902 nam Louis C. diens juweliersfirma in New York over en legde zich toe op de vervaardiging van sieraden.

Plaatjes volgen