Buitenplaatsen en hun bewoners

De kunst van het buitenleven

Deze cursus is samen met collega Yvonne van den Heuvel – kunsthistoricus en gespecialiseerd in kunstnijverheid – ontwikkeld

Een buitenplaats is een eenheid die wordt gevormd door een landhuis met tuin of park en bijgebouwen. Een definitie is gauw gegeven, maar de vraag is wat nou juist het karakter en de charme bepaalt van een buitenplaats.

De Romeinen wisten het al: buitenlucht is gezond. De mythevorming van het gezonde buitenleven werd vooral gevoed door schrijvers en schilders. In de renaissance werd het concept volwassen en ontstond de perfecte buitenplaats met dito bewoner.

Voorburg - Hofwijck

Voorburg – Hofwijck

Het Nederlandse voorbeeld van zo’n buitenplaats is Hofwijck, gebouwd door Constantijn Huygens. Een gouden eeuw beleefde het landhuis echter pas de 19de eeuw, toen een netwerk van uitstekende wegen en snelle koetsen het platteland veel toegankelijker had gemaakt.

De ontstaansgeschiedenis, indeling van de ruimte, organisatie van het personeel en de kunst van het buitenleven zullen uitgebreid aan bod komen. De buitenplaats was een staalkaart van wooncultuur waaraan iedere generatie iets toevoegde en waarvan zo min mogelijk verloren ging. Speciale aandacht is er voor de verschillende typen interieurs die we nog kunnen aantreffen wanneer we een buitenplaats bezoeken.

Voorbeeld van een inhoudsopgave per les

les 1

Apeldoorn - Paleis het Loo

Apeldoorn – Paleis het Loo

  • definitie buitenplaats, definitie kasteel, typische buitenplaatsbewoners, nieuw onderzoek
  • de oudste buitenplaatsen dateren uit de tijd van de opkomst van de stad Rome, periode Romeinse keizerrijk.
  • de Romeinen zijn tot op heden een inspiratiebron, in dit geval zijn dat schrijvers en schilders, niet zozeer architecten
  • de herontdekking van de buitenplaats in de Renaissance
  • de ideale buitenplaats:
    • wonen in een villa ontworpen door/a la Palladio
    • met handhaving van de hoofse, aristocratische lifestyle, periode internationale gotiek door/a la Duc du Berry. vrouwen

les 2

Terwolde - Matanze

Terwolde – Matanze

  • opkomst van de buitenplaats in de Nederlanden na de 80 jarige oorlog, periode Gouden Eeuw
  • opkomst geldadel, verschijnsel aristocratisering, periode van de Nederlanden als republiek
  • verschuiving in de lifestyle van formeel (vasteland West Europa), naar informeel (Engeland) van absolutisme naar picturesque
  • de grootste bloeiperiode van de buitenplaats vindt plaats in de 19de eeuw met Engeland als koploper
  • de kunst van het buitenleven voor de eigenaar en zijn gezin, het personeel is de dupe
  • de ideale buitenplaats:
    • de Nederlandse apotheose: Hydepark

les 3 voor de pauze

De Steeg - Middachten

De Steeg – Middachten

  • de nabloei van de buitenplaats aan de hand van Singraven in de periode vader en zoon Laan
  • de opkomst van nieuwe bevolkingsgroepen die zich letterlijk nestelen op het terrein van de buitenplaats: de villa bewoners, de tuindorpen
  • de opkomst van de architect en projectontwikkelaar: Rietveld, Le Corbusier en stichtingsbestuur Singraven

les 3 na de pauze en les 4

Inleiding Kunstnijverheid door Yvonne

  • kunstwaarde verbonden met gebruikswaarde.
  • het interieur als een onderdeel van een Gesamtkunstwerk
  • de bewoner/verzamelaar als ‘auteur’ van het historisch interieur.

les 5

Denekamp - Singraven

Denekamp – Singraven

  • bezoek Singraven; tijdstip bezoek en kosten/wijze van vervoer nog te bespreken.
    entree plus koffie/thee met een koekje en een gids voor € 7.50 p.p.
    ontvangst of in de bridgekamer of in het koetshuis
  • rondleiding door het huis met gidsen Singraven aangevuld met commentaar Yvonne en Wil
    nabespreking op Singraven
  • de tuin en het park zijn te bezichtigen en vlakbij Singraven, bij de watermolen, is een restaurant
Velsen - Beeckestijn

Velsen – Beeckestijn

Methode

  • 4 hoorcolleges van 2,5 uur met ruimte voor vragen + bezoek buitenplaats (circa 1/2 dag)
  • (desgewenst een door mij gemaakte syllabus a € 10)

Docenten

  • drs. Wil Tiemes, wil tiemes
  • drs. Yvonne van den Heuvel
Eefde - Huis de Voorst

Eefde – Huis de Voorst

Locaties

  • deze cursus hebben we gegeven in HOVO Deventer en HOVO Oldenzaal en is geboekt door HOVO Doetinchem voorjaar 2014

Zie het lezingen-, rondleidingen- en cursusaanbod van Wil Tiemes pdf